Yapay Tatlandırıcılar: Nasıl Çalışır, Diyet Ürünleri Tercih Etmeli Miyiz?

 Yapay Tatlandırıcılar: Nasıl Çalışır, Diyet Ürünleri Tercih Etmeli Miyiz?

Obezite ve diyabetin artmasıyla kilo kontrolü sağlamak adına, yapay tatlandırıcıların kullanımı son yıllarda kayda değer şekilde artmaktadır. Fakat yapay tatlandırıcıların kimyasal şekilde, laboratuvarda elde edilmiş olması, yıllardır tartışmalara sebep olmuş, diyet ürünlerinin güvenilirliği sorgulanmıştır. İnsan vücudunun bu tatlara nasıl tepki verdiği çok karmaşıktır. Gelin bu yapay tatlandırıcıların nasıl çalıştığını anlayıp, şimdiye kadar ortaya konmuş çalışmalarla, bazı sorulara cevap verelim. 

F.D.A (U.S Food and Drug Administration) onaylı 5 tatlandırıcı vardır. Sakarin, asesülfam Kaspartam, sükraloz ve neotam. Tükettiğiniz diyet içeceklerde genede bunlardan biri veya birkaçı mevcuttur. Neotam, şekerden 13000 , sükralaz ise şekerden 600 kat daha tatlıdır. Aşırı yoğun tatlandırıcıların sık kullanımından kaynaklanan şeker reseptörlerinin aşırı uyarılması, daha karmaşık tatlar için toleransı sınırlayabilir. Eskiden size çok tatlı gelen bir yiyecek bu sebeple size artık daha tatsız gelebilir. 

Yapay tatlandırıcıların kimyası nasıldır, neden kalori sağlamaz?  

Sükralozla örnek verip kimyasal yapısını inceleyecek olursak;  Sükraloz, şekerle başlayan ve şeker molekülü üzerindeki 3 hidrojen ve oksijen grubunu seçici olarak 3 klor atomu ile değiştiren, çok aşamalı bir işlemle yapılır. Klor atomunun eklenmesi sükrozu (doğal bir şeker) inert, reaktif olmayan bir madde olan sükraloza dönüştürür. Sükralozdaki klor vücutta ayrılmaz. Sükralozun vücutta enerji için parçalanmasını engelleyen ve onu kalorisiz yapan bu klor atomlarının varlığıdır. Yutulan sükralozun büyük çoğunluğu emilmez, az miktarda sükralozsükraloz olarak idrarla dışarı atılır.  

Yapay tatlandırıcıların çok az bir kısmı vücudunuzun kaloriye dönüştürebileceği bir yapıya sahiptir. Gıdaları tatlı hale getirmek için çok az miktarda yapay tatlandırıcıya ihtiyaç duyulduğu için (aşırı yoğun tatları nedeniyle) neredeyse hiç kalori tüketmezsiniz. 

Yapay tatlandırıcılar iştahı arttırarak kilo almaya sebep olur mu? 

Sadece enerji ihtiyacımızı karşılamak için yemek yemeyiz, aynı zamanda yiyeceklerin ödüllendirici olmasını da isteriz. Şekerle tatlandırılmış yiyecekler beyin kimyasallarının ve hormonlarının salınmasını tetikler. (Gıda ödül yolu) Yiyecek ödülü, yedikten sonra tatmin hissetmek için çok önemlidir. Yapay tatlandırıcılar tatlı bir tat sağlasa da birçok araştırmacı, kalori eksiğinin yiyecek ödül yolu aktivasyonunu tamamen engellediğine inanıyor. 

Erkekler üzerinde yapılan MRI taramaları, şeker tüketiminin beyninizin iştah düzenleyicisi olan hipotalamustaki sinyali azalttığını gösterdi. Katılımcılar doğal şeker yerine aspartam tükettiğinde ise bu yanıt görülmedi. Beyin, yapay tatlandırıcıyı “besin” olarak tanımıyor, yani bu genel kalori alımınıza ek olarak daha fazla yemek yemek istemenize neden olabileceği anlamına gelir. 

Yapay tatlandırıcılar kansere yol açar mı?

Yapılan bir çalışmada, aşırı yüksek miktarda sakarin ve siklamat ile beslenen farelerde mesane kanseri riskinin arttığı öne sürülmüştü. Bununla birlikte ABD’de siklamatın kullanımı yasaklanmıştı. Fakat fareler siklamatı, insandan daha farklı şekilde metabolizma eder. Bu araştırmadan sonra yapılan çalışmalarda yapay tatlandırıcılar ve kanser arasında hiçbir bağlantı bulunmamıştır. 

Yapay tatlandırıcılar diş sağlığı için iyi mi?

Kısaca cevap verecek olursak evet, iyidir. Doğal şekerlerin aksine, yapay tatlandırıcılar ağızdaki bakterilerle reaksiyona girmez. Bu, asit oluşturmadıkları veya diş çürümesine neden olmadıkları anlamına gelir.

Yapay tatlandırıcılar bağırsak sağlığını bozar mı?

Kötü bağırsak sağlığı, kilo alımı, zayıf kan şekeri kontrolü, metabolik sendrom, zayıf bağışıklık sistemi gibi sorunlara neden olur. Bağırsak bakterilerimiz yediklerimizden doğrudan etkilenir. Yapılan bir çalışmada sakarinin, yedi sağlıklı katılımcıdan dördünün bağırsak dengesini bozduğu, bu dört kişinin beş gün sonra bile daha zayıf kan şekeri kontrolü gösterdiği bildirildi. Bu elbette ki net bir şekilde yapay tatlandırıcıların bağırsak dengesini bozduğunu söylemek için yeterli değildir fakat diyet ürünlerini fazla kullanan bazı tüketiciler de bu sorunu bildirmekte.

Yapay tatlandırıcılar diyabete neden olur mu?

Yapay tatlandırıcılar, kan şekeri seviyesini arttırmaz. Şeker hastalarının yapay tatlandırıcı tercih etmeleri fayda sağlayabilir. Çelişkili olarak bazı çalışmalar, diyet gazlı içecek tercih etmenin diyabet geliştirme riskini %6-121 arttırdığını bildirmektedir. Fakat bu çalışmalar gözlemseldir. Yapay tatlandırıcıların diyabete neden olduğu kanıtlanmış değildir.

Sonuç olarak;

Yapay tatlandırıcılar hakkında kesin kanılara varmamız için daha çok uzun vadeli çalışmaya ihtiyacımız var. Fakat genel olarak yapay tatlandırıcıların kullanımı kilo kontrolü için fayda sağlayabilir. Bu tatlandırıcıları yalnızca diyetinize eklenen şeker miktarını azaltmak için kullanırsanız faydalıdır. Yapay tatlandırıcıların olumsuz etkileri kişiden kişiye değişebilir, türüne ve miktarına bağlıdır. Diyet ürünleri tükettiğinizde, iştah artması dahil, herhangi bir sağlık sorunu yaşıyorsanız, doğal tatlandırıcı tercih etmenizde fayda var.

 

Kaynaklar:

Berna Gunduz

İlginizi Çekebilir

Cevap yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir