Şaşırtıcı Doğal Deney: ‘Bu Amazon Kabilesinde, Beyinler Bizim Beyinlerimiz Gibi Yaşlanmıyor’

 Şaşırtıcı Doğal Deney: ‘Bu Amazon Kabilesinde, Beyinler Bizim Beyinlerimiz Gibi Yaşlanmıyor’

Amazon Yağmur Ormanları’ndaki Bolivya’da medeniyetten çok uzak bir şekilde yaşayan Tsimane yerlileri; bizim hayatlarımızdan çok farklı bir yaşam sürüyorlar. Bu yüzden onlar çok daha sağlıklı görünüyorlar.

Bu kabile ve çoğu izole hayat süren nüfus; bugün hala tarım, avcılık, toplamacılık ve balıkçılık gibi geleneksel yöntemlerle yaşıyorlar (atalarının yöntemlerini uygulamaya devam edip).

Tsimane yerlileri için, büyük ölçüde avantajlar mevcut. 2017 yılında yayınlanan bir çalışmada, onların dünyadaki en sağlıklı kalplere sahip oldukları, şu ana kadar kayda geçen nüfuslar arasından koroner arter hastalığının en düşük seviyede onlarda görüldüğü ortaya çıkmıştır.

Sonuçlara göre bu durum şans eseri değil. Yeni kanıtlar; Tsimanelilerde yaşlandıkça beyin atrofisi (beyin hacminin küçülmesi) durumunun daha az görüldüğü, ABD ve Avrupa’da yaşayan insanlarla karşılaştırıldığında beyin hacimlerinin daha yavaş küçülme gözlendiğini sunuyor.

Tsimane Sağlık ve Yaşam Tarihi Proje Ekibi

Güney Kaliforniya Üniversitesi’nden nörobilimci Andrei Irimia: “Tsimane bizlere, modern yaşam tarzının  sağlığımız üzerindeki zararlı etkileri hakkında muhteşem doğal deneyler sunuyor.”

Modern ve endüstrileşmiş toplumlarda obezitenin beyin hacminin küçülmesiyle bağlantılı olduğunu ayrıca diğer faktörlerin de  beyin küçülmesine (bilimsel adıyla beyin atrofisine) katkı sağladığını biliyoruz.

Bunun yanı sıra Tsimane’nin geleneksel yaşamı, modern sağlığa, tıbbi yardıma ulaşım eksiklikleri onları daha yüksek bulaşıcı hastalık ve inflamasyon (iltihaplanma) seviyelerine maruz bırakıyor.

Yeni sonuçlara göre kardiyovasküler fitness; beynin sağlıklı bir şekilde yaşlanması için bulaşıcı hastalıklarla bağlantılı inflamasyon etkilerinden daha önemli konumda. Araştırmacılar; Tsimane Sağlık ve Yaşam Tarihi Proje Ekibi’yle birlikte 40 ila 94 yaş aralığını kapsayan 746 Tsimane’li yetişkinin kaydedildiği ve onların beyin hacimlerinin ölçüldüğü bir çalışma düzenlediler. Önceki çalışmalarda yer alan toplumlar (Hamburg (Almanya), St. Louis (ABD) veya Rotterdam (Hollanda) nüfuslarını içeren toplumlar da dâhil olmak üzere) incelendiğinde Tsimane yerlilerinin yaşlandıkça beyin hacimlerinin daha yavaş bir küçülme gösterdiği gözlemlendi.

Araştırmacılar; sınırlamalara rağmen bu çalışmanın, yaşam tarzına bağlı olarak beyin atrofisinin önemli ölçüde yavaşlatılabileceğini ve beyin sağlığının iyileştirilmesine müdahale etmek için çok fazla araştırma alanı bulunduğunu öne sürüyorlar.

Tsimane Evleri

Sonuç olarak, kıyaslama yapıldığında bizimki gibi endüstrileşmiş yaşam tarzlarının yaşa bağlı beyin hacmindeki küçülme oranlarında yaklaşık olarak %70’lik bir artış olduğu görülüyor.

Chapman Üniversitesi’nden kıdemli yazar ve antropolog Hillard Kaplan bu konuya ilişkin şunları söylüyor: “Bizim hareketsiz yaşam tarzımız ve şeker, yağ yönünden zengin diyetlerimiz; beyin dokusu kaybını hızlandırabilir ve bizleri yaş aldıkça Alzaymır gibi tehditlere daha açık hale getirebilir. Hillard Kaplan bunun yanı sıra beynin sağlıklı bir şekilde yaşlanması için Tsimane’in temel olarak bizlere yardım edebileceğini ekliyor.

Bizler bunlar üzerine kafa yorarken iyi bir beyin sağlığı için uygulayabileceğimiz bir model zaten mevcut: Amazon’da sessiz, sakin ve izole bir yaşam sürmek.

 

Kaynak: 

‘Amazing Natural Experiment’: In This Amazonian Tribe, Brains Don’t Age Like Ours

 

 

 

Burçin DOĞAN

İlginizi Çekebilir

Cevap yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir