Laboratuvar Yapımı Mini Beyinler ‘Kendi’ Gözlerini Geliştiriyor

 Laboratuvar Yapımı Mini Beyinler ‘Kendi’ Gözlerini Geliştiriyor

Yeni bir araştırmaya göre bilim insanları kendi gözlerini geliştiren mini beyinler ürettiler.

Organoidler, laboratuvarda kök hücrelerden üretebilecek organların minyatür versiyonları; yani vücuttaki herhangi bir hücre tipine olgunlaşabilen hücrelerdir.

Daha önce bilim insanları, atan minik bir kalp, insanlar gibi ağlayabilen gözyaşı kanalları hatta erken doğmuş bebeklerinki gibi beyin dalgaları üreten mini beyinler geliştirdiler.

Şimdiyse, bir grup bilim insanı, gerçek muadillerinde olmayan bir şeye sahip mini beyinler yetiştirdi: “optik kaplar” adı verilen gözün arkasında bulunan ve ışığa duyarlı hücreler içeren retinayı oluşturan bir dokuyu!

İnsan vücudunda retina, optik sinir yoluyla beyne sinyaller göndererek görüntüleri görmemizi sağlar. Düsseldorf Üniversite Hastanesi’nde araştırmacı olan kıdemli yazar Jay Gopalakrishnan, “Memeli beyninde, retina ganglion hücrelerinin sinir lifleri beyindeki hedefleriyle bağlantı kurmak için uzanıyor, bu daha önce laboratuvar ortamında hiç gösterilmemiş bir durum” dedi. (Ganglion hücreleri, retinanın iç yüzeyinde bulunan ve doğrudan beyinle iletişim kuran nöronlardır.)

Daha önce, araştırmacılar optik kapları laboratuvarlarda ayrı ayrı yetiştirmişti, ancak açıklamaya göre bu optik kapları beyin organoidlerine entegre eden ilk çalışma.

Gopalakrishnan ve ekibi, optik kaplarla mini beyinler oluşturmak için daha önce geliştirdikleri kök hücreleri nöral dokuya dönüştüren bir tekniği kullandılar. Kök hücreler mini beyinlere dönüştüğünde, organoidler optik kaplar oluşturdu. Açıklamaya göre, optik kaplar 30 gün gibi bir tarihte ortaya çıktı ve 50 gün içinde olgunlaştı. Araştırmacılar bunun retinanın insan embriyosunda nasıl geliştiğine benzer bir zaman dilimi olduğunu vurguluyorlar.

Toplamda 314 mini beyin oluşturuldu ve bunların %72’si optik kap oluşturdu. Açıklamaya göre organoidler, ışığa tepki veren aktif nöron ağlarını oluşturan farklı tipte retinal hücreler içeriyordu. Organoidler ayrıca lens ve kornea dokusunu oluşturdu.

Gopalakrishnan yaptığı açıklamada, “Çalışmamız, beyin organoidlerinin ışığa duyarlı ve vücudumuzdakilere benzer hücre tiplerini barındıran ilkel duyusal yapılar üretme konusundaki olağanüstü yeteneğini vurgulamaktadır.” dedi.

Peki, bilim insanları neden laboratuvarda bunun gibi mini beyinler yetiştiriyorlar?

Bu organoidler, insan beyni gelişimi ve ilgili hastalıkları incelemek için faydalı olabilir. Gopalakrishnan, bilim insanlarının yeni organoidleri -optik kaplarıyla- embriyo gelişimi sırasında beyin-göz etkileşimlerini incelemek için kullanabileceğini söyledi. Dahası, retina bozukluklarını incelemek için ve hatta terapilerde kişiselleştirilmiş retina hücre tipleri oluşturmak için bile kullanılabilirler.

Şimdi araştırmacılar, optik kapları uzun süre nasıl canlı tutacaklarını bulmayı ve bunları retina bozukluklarını araştırmak için kullanmayı umuyorlar.

 

Kaynak:

Gökçe Deniz Karadaş

İlginizi Çekebilir

Cevap yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir