Kimya Her Yerde

 Kimya Her Yerde

Başlanılacak bu seride #KimyaHerYerde başlığını ele alarak çeşitli günlük hayatımızda kimya gerçekten her yerde mi? Bu sorunun cevabını birlikte bulmaya ne dersiniz?

Genç neslimizin ‘’kimya, biyoloji veya fizik ben bunları nerede kullanacağım?’’ dediği birçok alanda herkesin duyduğuna eminim. Bu seriyle birlikte birçok alanda Kimya’yı birlikte inceleyelim:

Öncelikli olarak kendi evlerimizi düşünürsek bir mutfak veya bir banyoda her gün kullandığımız süngerin yapısını hiç incelediniz mi?

Herkes hayatında bir defa kullandığı süngeri incelemiştir. Süngerlere bakıldığı zaman gözenekli yapılar çıkar karşımıza gelin biraz daha detaylı inceleyelim:

Gözenekli yapılara bakıldığı zaman en önemli özelliği çok sayıda boşluk (gözenek) içerdikleri için düşük yoğunluğa sahip olmaları ve ayrıca zeolitler ve karbonlar gibi diğer iyi bilinen gözenekli malzemelerle kıyaslandığında benzeri görülmemiş 1000 ila 10000 m2g-1 arasında değişen yüksek yüzey alanı oluşturmaktadır ki bu da malzemelerin (MOF) istenilen özellikte tasarlanıp geliştirilmesi halinde, istenilen uygulama alanına göre sayısız katkı sunacağı kesindir [1].

GÖZENEKLİ YAPILARDAN BAHSETTİK PEKİ MOF NEDİR?

Metal-Organik Kafes Yapıları (MOF), metal iyonları/kümelerinin organik bağlayıcılar (ligandlar) ile birleştirilmesiyle elde edilen kristal gözenekli toz katı malzemelerdir [2].

Bu ifadeyi daha basite indirgeyecek olursak, Northwestern Üniversitesi’nde Metal-Organik kafes yapıları (MOF) üzerine çalışan kimya profesörü Omar K. Farha bir röportajında; MOF’ları, “çok sayıda 3B yapının monte edilebildiği ahşap dübellerden ve bağlantılardan oluşan nano-boyutlu Tinker Toys oyuncak setine” benzetmektedir. MOF’larda dübeller ve eklemler yerine metal iyonlar veya kümeler, bağlantılar yerine ise organik bağlayıcılar (ligantlar) bulundurmaktadır. Metal iyonlarına yaygın olarak kullanılan Fe(III), Cu(II), Zn(II), Co(II) ve Zr(II); organik bağlayıcılara ise aminler, karboksilatlar, sülfonatlar ve fosfatlar örnek verilebilir [3].
Profesör Omar K. Farha’nın bir röportajındaki ifadelerine bakacak olursak; “MOF’ları ‘banyo süngerleri’ olarak tanımlıyor ve yaptığımız şey gerçekten akıllı, programlanabilir süngerler yapmak. Süngerlerdeki delikler ise çok düzenli ve çok farklı işlevlere sahip…”

Nitekim bu gözenekli malzemelerin geliştirilmesi, banyo süngerleri, filtreler, maskeler, köpükler, adsorbanlar ve katalizörler gibi günlük yaşamın ve endüstriyel uygulamaların çeşitli yönlerinde teknolojiler için gerekli olmuştur [4].

Sonraki yazımızda kimyanın başka bir alanını incelemeye devam edeceğiz.

Kaynakça:

[1] H. Furukawa, K.E. Cordova, M.O’Keeffe and O.M. Yaghi, Science, 2013, 341, 1230444; Chem. Soc. Rev. 2018, 47, 2322

[2] Chem. Rev. 2020, 120, 21, 12089–12174

[3] Chem. Soc. Rev., 2018, 47, 2322

[4] Chem. Soc. Rev., 2020,49, 7406-7427

Ayşenur Oğuzyer

Hacettepe Üniversitesi Kimya Bölümü mezunuyum. Aynı zamanda Atatürk Üniversitesi Adalet Bölümü 2. sınıf öğrencisiyim. Çeşitli spor ve sanat dallarına ilgim olduğu gibi araştırma yapmak ve öğrenmek en büyük tutkum ve bu tutkumu aktarmaktan keyif duyacağım.:)

İlginizi Çekebilir

Cevap yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir