Gök Bilimciler: Bu Yıldız Düşündüğümüz Kadar Büyük Değil, Sadece Daha Yakın

 Gök Bilimciler: Bu Yıldız Düşündüğümüz Kadar Büyük Değil, Sadece Daha Yakın

Teleskoptaki nesneler göründüklerinden daha yakın olabilirler.

Seneler boyunca, gök bilimciler Orion Takımyıldızı’ndaki kırmızı üstdev yıldızı Betelgeuse’un eve bu kadar yakın nadir bir olay olan süpernovada patlamak üzere olduğunu tahmin ettiler.

Avustralya Ulusal Üniversitesi’nden bir araştırma ekibinin yaptığı yeni araştırmaya göre böyle bir olay hala çok uzak olabilir. Gerçekten de bizler hem Betelgeuse’un kütlesi hem de Dünya’dan uzaklığı konusunda yanılmış olabiliriz.

The Astrophysical Journal’da  bu hafta yayınlanan makalenin başyazarı Meridith Joyce, “Normalde gökyüzündeki en parlak yıldızlardan biridir ancak 2019’un sonlarından beri Betelgeuse’un parlaklığında iki düşüş gözlemledik,” dedi.

“Bu, Betelgeuse’un patlamak üzere olabileceği spekülasyonlarına yol açtı,” diye de eklemede bulundu. “Ancak bizim çalışmamız farklı bir açıklama sunuyor.”

Yıldızlar, evrimlerinin sonraki kademesine yaklaştıkça bazıları (kütlelerine bağlı olarak) aşırı sıcak üstdevlere dönüşüyor, füzyon reaksiyonları yoluyla dış tabakalarını yakıyor ve hidrojen yakıtlarını tüketiyor. Çekirdek bozunduğunda süpernovada patlıyor ve aşırı yoğun ve çok daha küçük bir  nötron yıldızına dönüşüyor.

Gök bilimciler Betelgeuse’un yüz binlerce yılı aşkın bir zaman diliminde yavaş yavaş ölürken ve bununla birlikte parlaklığı azalırken bir süpernova olayına yaklaşan kırmızı bir üstdev olduğuna inanıyor.

Ama böyle beklenmedik bir olay hala çok uzak olabilir. Avustralyalı ekip parlaklıktaki iki düşüşün ilk olarak toz bulutundan ve ardından da şeklini korumaya çalışırken yıldızın dış katmanındaki titreşimlerden, genişlemelerden ve büzülmelerden kaynaklandığını buldu.

Betelgeuse’un ölüm yatağında olup olmadığını anlamak için hidrodinamik ve sismik modelleme kullanarak bu düşüşleri daha yakından analiz ettiler. Buldukları şey titreşimlerin nedeninin basınç dalgaları olduğuydu. Diğer bir deyişle, Betelgeuse ölüm sancısı içerisinde değil.

Joyce tükenmeden ve çekirdek çökmesini tetiklemeden önce hala yanmak için çok fazla yakıt var olduğu gerçeğine değinerek, “Şu anda çekirdeğinin içinde helyum yakıyor, bu da patlamaya yakın olmadığı anlamına geliyor,” dedi. “Şu anda bir patlama olmadan 100.000 yıl öncesine bakıyor olabiliriz.”

Bu, takımın Betelgeuse’un kütlesini hesaplamak için sil baştan başlayabildiği anlamına geliyor.

Budapeşte’deki Konkoly Gözlemevi’nden eş yazar Dr. László Molnár açıklamasında, “Betelgeuse’un gerçek fiziksel boyutu biraz gizemliydi. Önceki çalışmalar Jüpiter’in yörüngesinden daha büyük olabileceğini gösterdi,” dedi. “Bizim sonuçlarımız Betelgeuse’un, güneşin yarıçapının 750 katı yarıçapıyla bunun yalnızca üçte ikisine kadar uzandığını söylüyor.”

Şu anda kütlesine sahip olduklarına göre, yıldızın bizden ne kadar uzakta olduğunu anlamayı başardılar.

Molnár, “Sonuçlarımız bizden sadece 530 ışık yılı uzakta olduğunu gösteriyor, önceki düşüncemizden %25 daha yakın,” dedi.

 

Kaynak: Astronomers: This Star Isn’t As Giant As We Thought, Just Closer

İleri Okuma: https://www.anu.edu.au/news/all-news/supergiant-betelgeuse-smaller-closer-than-first-thought

Havva Bitirgan

İlginizi Çekebilir

Cevap yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir