Gizemli Radyoaktif Element: Einsteinium

 Gizemli Radyoaktif Element: Einsteinium

“Einsteinium” veya “Aynştaynyum” atom numarası 99 olan periyodik tablonun aktinit serisinde bulunan bir elementtir. Aktinitlerin tamamı radyoaktif elementlerden oluşur. İlk dört element (Ac, Th, Pa, U) hariç doğada bulunmazlar ve nükleer reaksiyonlar sonucu elde edilirler.

Radyoaktivite nedir?

Kararsız olan (radyoaktif) belli atom ve izotop türlerinin çekirdekleri bozunarak, daha kararlı hale geçmek için enerjilerini yayarlar. Bu emisyona radyasyon denir. Radyasyon türleri elektromanyetik ve parçacıktır (hareket enerjisiyle verilen kütle). Gama radyasyonu ve X ışınları elektromanyetik radyasyon örnekleridir. Gama radyasonu çekirdekten kaynaklanırken, X ışınları atomun elektronik kısmından meydana gelir. Beta ve alfa radyasyonu ise parçacık radyasyonuna örnektir.

Es-253 tarafından yayılan yoğun alfa radyasyonundan parlayan kuvars şişesi.

Einsteinyum ilk kez 1952’de, ilk hidrojen bombası denenmesiyle ortaya çıkan radyoaktif enkazın incelenmesiyle keşfedildi. Üretimi (zincirdeki her izotopun nötronlarla bombardıman edilmesi ve ardından ortaya çıkan izotopun beta bozunmasına girmesini içeren uzun bir nükleer reaksiyon zinciri) yalnızca araştırma için yapılan bu element, üretildiğinde kumdan bir kale gibi parçalanmaya başlaması, aşırı radyoaktif ve yarı ömrünün (belli bir kütlede bulunan atomların yarısının radyasyon yayması ve daha kararlı hale geçmesi için gereken süre) bir yıldan daha az olması sebebi ile hakkında pek fazla bilgimiz yoktu. Şimdiye kadar Einsteinyum hep gizemli kalmıştı. 1960’larda sadece 10 nanogram ağırlığında, çıplak gözle görmeye yetecek kadar üretilmişti.

ABD Berkeley Ulusal Laboratuvar’ı araştırmacıları; hidroksipiridinon adı verilen karbon bazlı bir molekül içeren kompleksin parçası olarak çerçevelenmiş yaklaşık 200 nanogram Einsteinyum izotopu olan Es-254’ü araştırmaya yetecek kadar toplamayı başardı. İzotop, X-ışını absorbsiyon testlerine tabi tutularak ilk kez başka elementlerle reaksiyona sokulup, bağ açısı ölçüldü ve diğer aktinitlerde gözlenmeyen fiziksel, kimyasal davranışlar gözlendi.

Bir elementin bağ açısının ölçülmüş olması size çok heyecan verici gelmeyebilir fakat bağ açısı, bir elementin diğer atom ve moleküllerle etkileşiminin temel ölçüsüdür. Maddenin kimyasal davranışını ne kadar iyi anlarsak yeni malzeme ve yeni teknoloji geliştirme imkanımız artar. Bu araştırma aynı zamanda periyodik tablonun bildiğimizin ötesini ve yeni bir element keşfetme imkanı da sunuyor.

 

Kaynak:

Berna Gunduz

İlginizi Çekebilir

Cevap yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir