Gıda Alerjileri: Psikolojik Bedeller

 Gıda Alerjileri: Psikolojik Bedeller

Yapılan araştırmalara göre zorbalık, stres ve depresyonun alerjisi olan insanların ve ailelerinin hayatlarında büyük etki oluşturabileceğini ifade ediyor.

2005 yılı Kasım ayı Şükran Günü’nden hemen önce, çocuk doktoru Ruchi Gupta gıda alerjisi olan çocukların ailelerini bir araya getirdi. Amacı ailelerin gıda alerjileri hakkında bilgilerinden ve inançlarından bilgi toplamakken konuşmalar beklenmedik bir anda duygusallaştı.

Bir ebeveyn, büyük Şükran Günü yemeğine oğullarının alerjisi yüzünden katılamayacaklarını söyleyerek ağlamaya başladı. Daha sonra ailenin evde tek başlarına Şükran Günü’nü kutlayacaklarını söyleyerek üzüntüsünü ifade etti. Northwestern Gıda Alerjisi ve Astım Araştırma Merkezi ve Chicago Lurie Çocuk Hastanesi’nde direktör olan Ruchi Gupta, bütün grubun duygusallaştığını ve mendil kutularının ortaya çıktığını ifade etti. Buluşmanın sadece bir saat sürmesi planlanırken, Gupta saatine baktığında yaklaşık üç saatin geçmiş olduğunu fark ettiğini belirtti.

Diğer ebeveynler, gerçek hayatlarındaki deneyimler hakkında örnekler vermeye başladılar. İnsanların onlara inanmadıklarını, kendi ailelerinin bile alerji konularını abarttıklarını ve korumacı davrandıklarını, onların zamanında böyle şeylerin olmadığını söylediklerini, anlaşılmadıklarını düşündüklerini ifade ettiler.

Gupta, bu sonuçların bir tesadüf olmadığını, gıda alerjisi olan bireyler ve ebeveynlerinin daha fazla psikolojik desteğe ihtiyaçları olduğuna karar verdi. Çocuklarında gıda alerjisi olan ailelerin endişeleri hakkında yazdığı makalesini yayınlamadan önce altı ay boyunca altı farklı grupla daha konuşarak elde ettiği bilgileri toparladı. Bu yazıda, ebeveynlerin korku, suçluluk hatta paranoyayı nasıl deneyimlediklerin açıklamayı hedef aldı.

Gün geçtikçe gıda alerjileri de yaygınlaşmaya başladı. Yapılan son araştırmalara göre sadece Amerika Birleşik Devletleri’nde 2001 yılında fıstık alerjisine sahip insan yüzdesi %1.7’yken, 2017 yılında bu yüzde %5.2’e yükselmiş durumda. Aynı zamanda sağlık sigortası firmalarının desteğiyle yapılan araştırmaya göre 2010 senesinden 2016 senesine kadar gıda alerjilerinden acil hastaneye başvuran hasta sayısı %150 oranında arttığı keşfedildi.

San Jose’deki Valley Evsiz Sağlık Programı’nda psikiyatrist olan Jea-Hyoun Kim, çoğu çocuğun gıda alerjilerinin daha bebekken tespit edildiğini, o yüzden anafilaksi şoklarının deneyimlenmediğini ya da deneyimlense bile çocukların hatırlamadığını fakat şokların sonucunda asıl endişelenenlerin aileler olduğunu ifade etti. Ailelerin ‘Ona dokunma.’ ‘Bunu yeme.’ söylemlerinin sürekli hale gelmesinden sonra çocukların da farkındalığa ulaşıp endişelerinin başladığını tespit etti.

Kim ve alerji uzmanı eşi Charles Feng, bu alerjilerin psikolojik etkileri hakkında genel kapsamlı bir araştırma yapmaya karar verdiler. ‘Gıda alerjileri bir ailenin üzerinde derin etkilere sebep olabilir ve hem büyük hem de küçük günlük yaşamın yönlerine sızabilir.’ ana temasıyla ilerleyerek sunumlar verdiler. Bilmedikleri şey ise, çocuklarının soya fasulyesine olan alerjisiyle kendi küçük ailelerinin de etkileneceğiydi.

Feng, psikolojik sağlığa daha fazla önem verilmesi gerektiği görüşünü savunmakta. 12 yaşında fıstık alerjisi olan çocuğun alerjisi hakkında endişesinden uyurken elinde EpiPen (adrenalin otomatik enjektörü, epinefrin) tuttuğunu daha önce gören Feng, sürekli düşünüp endişelenip anksiyete yaratmanın bazen gıda alerjisinden daha ciddi sonuçlara sebebiyet verdiğini de ifade etti. Küçük miktarda alerjen maddeyi tüketip doktor gözetiminde kalarak vücudun maddeye toleransını arttıran oral immünoterapi, 12 yaşındaki bu küçük hastanın hayatını değiştirerek artık uyurken elinde EpiPen tutmamasını ve notlarının da zamanla yükselmesini sağladı.

Fakat oral immünoterapi bütün hastalarda uygulanamamakta. Icah Tıp Okulu Jaffe Gıda Alerji Enstitüsü Müdürü Scott Sicherer, alerjiye sahip olmanın mayın tarlasında yaşamaya benzediğini, sosyal aktiviteler, doğum günü partileri ve gidilen her yerde bir yiyecekle karşılaşılması durumunda ‘Bu yiyecek güvenli mi?’ sorusunun endişeye yol açtığını ifade etti.

Kim ve Feng, incelemelerinde gıda alerjisi olan çocukların aynı yaştaki diğer çocuklardan daha sık anksiyete bozukluğu yaşamadıklarını belirttiler. Ancak ebeveynleri yanlarında olmadığında korak davrandıklarını ve alerjenlerden kaçınma stresi ile başa çıkmaya çalışırken kaygılarının arttığını ifade ettiler.

Gizli Zorbalık

Bu yaşanan kaygılara ek olarak, gıda alerjisine sahip insanlar aynı zamanda zorbalıkla da yüzleşmek zorundalar. Yapılan araştırma üç çocuktan birinin gıda alerjisi sebebiyle zorbalığa uğradığını ve ailelerinin her zaman bundan haberdar olmadıklarını ortaya koydu. Siecherer ve araştırma grubunun yaptığı araştırmaya göreyse, ailelerin yarısının çocuklarına yapılan zorbalıktan haberdar olmadıklarını ve araştırmada bunu öğrenmelerinin şok etkisi yarattığını ifade etti.

Bağlantı Kurmak

Danışman Tamara Hubbard, Gıda Alerjisi Danışmanlığı web sitesi aracılığıyla insanların sempatik profesyonellerle buluşmasına yardımcı oldu. 2018 yılında kurulan bu sitede, alerjiye duyarlı danışmanlar rehberliği barındırıldı. Aynı zamanda Hubbard’ın alerjiye sahip bir çocuğunun olması başlangıçta işin eve çok yakın olabileceğini düşünürdü. Ancak projeye dahil olup kucakladığı için mutlu olduğunu belirtti. ‘Keşfetmem gerektiğini biliyordum, yoksa pişman olurdum’ dedi.

Bu konuda psikolojik sağlık kaynaklarının az olduğu ve bu sebeple destek almanın diğer ülkeler için de zor olabileceği ifade edildi. Bu az kaynak ve metot arasında özel yaz kampları ve destek grupları bulunuyor. Her ne kadar yaygın olmasa da özel yaz kampları gıda alerjisi olan çocukların özgüvenini arttırabilir. Gerek buluşmalar hazırlanarak gerek çeşitli sosyal medya kanallarından iletişime geçmeyi hedef alarak oluşturulan destek grupları ise insanlara bu kaygıları yaşayan ailelerin sadece onlar olmadıklarını, çocukların da aynı şekilde dünyada onunla birlikte aynı endişe ve kaygıları yaşayan yaşıtlarının olduğunu ifade edebilir.

 

Kaynak: Food allergies: the psychological toll

Ilgen Cetin

İlginizi Çekebilir

Cevap yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir