Deney Vakti! Kolaylıkla DNA İzolasyonu (Saflaştırma) Yapmaya Ne Dersiniz?

 Deney Vakti! Kolaylıkla DNA İzolasyonu (Saflaştırma) Yapmaya Ne Dersiniz?

Öncelikle kısaca DNA nedir, yapısında neler vardır tanımlayalım. Sonra en eğlenceli kısmı, kolaylıkla erişebileceğiniz malzemelerle deney yapalım.

DNA (deoksiribo nükleik asit) tüm organizmaların ve bazı virüslerin canlılık işlevlerini, biyolojik gelişmeleri için gerekli olan genetik birimleri içeren yapıdır. Bütün genetik bilgiler DNA içerisinde yer alır ve çift iplikçikten oluşur. DNA’nın yapısında; inorganik fosfat, beş karbonlu şeker (deoksiriboz) ve azotlu organik bazlar (adenin, timin, guanin, sitozin) vardır.

Hücre Duvarı (Hücre Çeperi) = Bitki, mantar ve prokaryot hücrelerde görülen bir yapıdır. Hücre zarının dış tarafında bulunur ve yarı geçirgendir. Hücre duvarından;  su, mineraller, gazlar, monomerler, vitaminler kolay geçer.

Denatürasyon: DNA yapısının bozunmasıdır. Eğer gerekli şartlar sağlanırsa, yapısına geri dönebilir. Bu olaya renatürasyon denir.

DNA Saflaştırma (İzolasyon) Nedenleri:

  • Moleküler genetik araştırması yapılması
  • Gen klonlanması
  • Adli tıpa yardımcı
  • DNA parmak izi tespiti
  • Hastalık teşhisi
  • Evrimsel ilişkilerin araştırılması

Meyvenin DNA İzolasyon

Deneyde Kullanılacak Malzemeler:

  • Küçük bir parça meyve (çilek, muz, vişne, kiraz…)
  • Soğuk su
  • Tuz
  • Deterjan
  • Kolonya (Alkol oranı yüksek olmalı, limon kolonyası tercihtir.)
  • Tülbent ya da süzme işlemi yapabileceğiniz malzeme
  • Deney tüpü (Gözlem yapabileceğiniz ince bir bardak olabilir)
  • Beher (Karıştırma işlemi ve süzüntü toplayabileceğiniz malzeme)
  • Cam baget (Çözeltiyi karıştırmak için kullanılır.)
  • Huni
  • Çatal

Deneyin yapımı:

Saf bir DNA elde etmek istiyorsanız, kullandığınız malzemelerin temiz olmasına özen gösterin.

  1. DNA sını çıkartmak istediğiniz meyvenin küçük bir kısmını buzlukta dondurun. İyice donduktan sonra dondurucudan çıkartıp ezilebilecek sıcaklığa gelmesini bekleyin ve çatal yardımıyla beherde (kapta) ezin. Isınmamasına dikkat edin.
  2. Ezilen meyvenin üzerine az miktar (birkaç damla) soğuk su ve bir tutam tuz ekleyin. Oluşan karışımı cam baget (çay kaşığı olabilir) ile karıştırın.
  3. Huninin içerisine tülbent ya da süzme işlemi yapabileceğiniz malzemeyi gözenek büyüklüğüne göre katlayarak yerleştirin. Çok katlarsanız süzme işlemi zaman alacaktır, katlamazsanız saf DNA elde edemezsiniz. En iyisi orta kararda katlamaktır. Eğer gözenekler küçükse katlamayın.
  4. İçerisinde tülbent olan huniyi beher içerisine yerleştirin. (Beher yerine huninin sığabileceği kap, bardak olabilir.)
  5. Başka bir kapta olan hazırladığınız meyveli karışımı süzgeç kağıdına dökerek süzün.
  6. Süzme işlemi tamamlandıktan sonra çözelti olan kısma (behere) deterjanı yavaşça ekleyin ve cam baget ile köpürtmeden karıştırın. Köpürtmemek için beheri eğik tutup cam baget ile bir sağ bir sol yaparak yavaşça karıştırabilirsiniz.
  7. Beherdeki deterjan ve meyvenin DNA sını içeren karışımı, deney tüpüne (gözlem yapabileceğiniz ince bir tüpe) yavaşça aktarın.
  8. Deney tüpündeki çözeltiye, çözeltinin yaklaşık 2 katı olacak şekilde kolonya ekleyin. Sabit bir yere deney tüpünü koyun ve DNA nın üst kısma çıkmasını bekleyin. Eğer zor ayrılıyorsa biraz daha kolonya ekleyebilirsiniz.

İşte meyvenin DNA sını izole ettiniz. Üstte kalan iplikçik yapılar meyvenin DNA sıdır.

                     

Malzemelerin Kullanılma Nedenleri:

  • Tuz: Hücre duvarındaki geçirgenliği arttırarak proteinleri DNA dan ayırır.
  • Deterjan: Hücre zarının hücresel içeriğini dışarı çıkartmak ve hücre duvarındaki geçirgenliği arttırır.
  • Kolonya: İçerisindeki alkol, nükleik asiti çöktürür.

 

Kaynak:

  • Duygu Çimen. DNA İzolasyonu Deney Sunumu. 2020
  • David L. Nelson, Michael M. Cox., Y. Murat Elçin. Biyokimyanın İlkeleri – Lehninger. Beşinci Baskıdan Çeviri. 2013

İrem Bayram

Hacettepe Üniversitesi Kimya Bölümü mezunuyum. Ankara'da yaşıyorum. Araştırıp, öğrenip, paylaşmaktan keyif alıyorum. Mail: irembayram40@gmail.com

İlginizi Çekebilir

Cevap yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir