Çernobil’deki Nükleer Reaksiyonlar Yeniden Alevlenmeye Başladı

 Çernobil’deki Nükleer Reaksiyonlar Yeniden Alevlenmeye Başladı

Ukrayna Çernobil’deki nükleer santralde gerçekleşen patlamadan 35 yıl sonra uranyum yakıt kütlelerindeki fizyon reaksiyonları yeniden alevlenmeye başladı. Ukraynalı bilim insanları şu anda reaksiyonların kendi kendine sönüp sönmeyeceğini ya da muhtemel kazaları önlemek adına müdahale gerekip gerekmeyeceğini saptamaya çalışıyorlar.

Sensörler nötron sayılarının artışını takip ediyor. ISPNPP’den (Nükleer Santrallerin Güvenlik Sorunları Enstitüsü) Maxim Saveliev pek çok belirsizliğin olduğunu, kaza olasılığını göz ardı etmemeleri gerektiğini ve nötron sayısının yavaş yavaş yükseldiğini belirtiyor.

Nükleer kalıntılarda kendi kendine devam eden reaksiyonun tehlikesi uzun zamandır Çernobil’in peşini bırakmıyor. 26 Nisan 1986’da 4 reaktör ünitesinin çekirdeğinin bir kısmı eridiğinde uranyum yakıt çubukları, çubukların zirkonyum kaplamaları ve grafit kontrol çubukları çekirdeğe döküldü. Yaklaşık olarak 170 ton uranyum yakıtının %95’i ile dolu olan reaktör; yakıt içeren malzemelere (FCM) dönüşmüştü.

Kazadan 1 yıl sonra yağmur sularının sızması için bir barınak inşa edildi. Yağmur sularının sızmasını sağlamanın amacı ise suyun nötronları yavaşlatıp bu sayede nötronların uranyum çekirdeklerine çarpma oranlarını arttırmaktı. 1990’daki şiddetli yağmurla beraber zarar görmüş reaktörün içine girmek için radyasyona maruz kalma riski taşıyan bir bilim insanı nötronları absorbe eden gadolinyum nitrat çözeltisini, o ve ekip arkadaşları için kritik olabileceğinden yakıt içeren bir malzeme üzerine püskürttü. Fakat sprey bodrumdaki bazı odalara istenilen şekilde nüfuz etmedi.

Sheffield Üniversitesi’nden nükleer malzeme kimyacısı Neil Hyatt’ın bu konuya ilişkin açıklamaları şu yönde; “Tehdit göz ardı edilemez. Çünkü sular geri çekilmeye devam ederse fizyon reaksiyonu katlanarak hızlanır.”

Yeniden alevlenen fizyon reaksiyonları Çernobil’in karşılaştığı tek zorluk değil. Yoğun radyasyon ve yüksek nemle kuşatılmış FCM’lerin parçalanması hatta barınağı kaldırma planlarını zorlaştıran daha fazla radyoaktif tozun ortaya çıkması da zorluklardan birkaçı.

Ukrayna uzun zamandır, yakıt içeren malzemeleri (FCM) uzaklaştırmayı ve FCM’leri jeolojik bir alanda depolamayı hedefliyor. Eylül ayına kadar Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası’nın yardımıyla bunu gerçekleştirmek adına kapsamlı bir plan hedefliyorlar. Fakat reaktörün kalıntılarını ortadan kaldırmak hiç olmadığı kadar zor olabilir.

Kaynak: Nuclear reactions smoulder in Chernobyl

Burçin DOĞAN

İlginizi Çekebilir

Cevap yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir